امروز: سه شنبه 31 مرداد 1396 برابر با 22 آگوست 2017

اخبار مهم روز
سال نو مبارک... - چهارشنبه, 28 اسفند 1392 00:00
جداول مصلحات و طبع خوراکیها - چهارشنبه, 01 آبان 1392 23:02

آشنایی با گیاه پیاز

  • چهارشنبه, 06 آذر 1392
  • نوشته شده توسط 
  • اندازه نوع خط کاهش اندازه نوع خط افزایش اندازه نوع خط

 در كتب طب سنتى با نام عربى آن «بصل» آمده است، به فرانسوى Oignonو Ognonو به انگليسى Onionگفته مى‌شود. گياهى است از خانوادۀ Liliaceaeنام علمى آن Allium cepa L. است. نام پياز به گياه و به غده متورم ورقه ورقۀ گوشتى زيرزمين آن نيز گفته مى‌شود.

 

 

 

 

~~مشخصات
پياز گياهى است دوساله برگهاى آن لوله‌اى استوانه‌اى و توخالى ساقۀ گل‌دهندۀ آن به ارتفاع  ٣ / ١ - ١  متر كه آن هم استوانه‌اى خالى است و قسمت پايين آن متورم است. گلهاى آن گروهى به صورت چتر مدور و حجيم به رنگ سفيد يا بنفش در تابستان در انتهاى ساقۀ گل‌دهنده ظاهر مى‌شود. دانه‌هاى آن ريز و سياه است كه در كپسول قرار دارند.
به‌طور كلى دو نوع پياز هست، پياز نوع سفيد و پياز نوع رنگى (قرمز، بنفش يا مخلوط) پياز نوع سفيد شامل ارقامى است كه براى كاشت بهاره و برداشت اوايل پاييز مناسب هستند.
كاشت پياز سفيد يا نوع پاييزه: معمولا بذر آن را در اواخر تابستان در خزانۀ مى‌كارند و گياهان حاصله را در آبان‌ماه و يا در اوايل فروردين سال بعد به مزرعه منتقل مى‌كنند، به اين ترتيب غده‌هاى پياز محصول اين كاشت را مى‌توان در خرداد ماه برداشت كرد. (نوع پياز سفيد زودرس) .
كاشت پياز رنگى: هدف برداشت محصول پياز در مرداد و شهريور است كه در دوران زمستان مصرف شود، براى اين كار مطمئن‌ترين طريق اين است كه پيازهاى كوچكى كه از كاشت بذر در سال قبل به دست آمده است در بهار در خاك مزرعه با فاصلۀ  ٢۵  سانتى‌متر فاصله خطوط و  ١۵  سانتى‌متر فاصلۀ بوته‌ها كاشته شود و اين پيازها معمولا پس از  ۴ - ٣  ماه قابل برداشت هستند و پيازهاى درشت خوبى در اواخر تابستان برداشت مى‌شود كه آنها را پهن مى‌كنند كه خشك شوند و به اصطلاح پياز انبارى خشك تهيه شود و در دورۀ زمستان نگهدارى و مصرف مى‌شود.

 

طبیعت آن: گرم و خشک
خواص پیاز:
1- بازکننده گرفتگی های عضلانی.
2- تقویت کننده نیروی جنسی، به خصوص اگر با گوشت چرب پخته شود.
3- دافع عفونت هوا و اگر در ابتدای ورود به شهر یا سرزمینی به صورت خام مصرف شود از بیماریهای عفونی و سرماخوردگی جلوگیری می کند.
4- ادرار آور و قاعده آور است.
5- شکننده سنگهای کلیه و مثانه.
6- پخته آن با دنبه جهت پاکسازی سینه و شش از اخلاط چسبنده مفید است.
7- پختن آن با سرکه و یا پرورده آن با سرکه در درمان یرقان(زردی)، تقویت قوۀ هاضمه و برانگیختن اشتها و جلوگیری از تهوع ناشی از صفرا و بلغم مفید است.
8- چکاندن آن در چشم بعد از پاکسازی بدن جهت جلوگیری از آبریزش و خارش چشم مفید است.
9- چکاندن آن همراه با عسل برای زخم چشم و ضعف بینایی و تاریکی چشمِ ناشی از رطوبات و مواد غلیظ مفید است.
10- آشامیدن 50 گرم از آب آن برای شخصی که دچار عقرب گزیدگی شده مفید و ضماد کوبیده آن بر موضع نیش مجرب(تجربه شده) است.
11- ضماد آن روی پوست، خون را به سطح پوست کشانده و موجب روشنایی چهره می شود.

مضرات:
مضر برای مزاجهای گرم
و مصرف بیش از حد آن بوجود آورنده فراموشی و بادهای غليظ و تولید کننده كرم معده و خلط غليظ در معده و تشنگي و سردرد های گرم خصوصاً تازه آن
و مصلح آن:
شستن آن با آب و نمك و با سركه خوردن و یا بعد از آن آب انار و كاسني تناول كردن
و اگر گوشت و سبزیجات و حبوبات را با پياز طبخ نمايند و يا با پياز ورق كرده در روغن بریان كنند دفع مضرت آن مي‌نمايد و لذيذ مي‌گردد.
و برطرف کننده بوی بد آن:
باقلا و مغز گردو و نان سوخته است

تاریخچه:
بصل يا پياز را از زمانهاى بسيار قديم مى‌شناخته‌اند به‌طورى‌كه در پاپيروسها از آن نام برده شده است و از چهار هزار سال قبل از ميلاد توسط كلدانيها كشت مى‌شده است.
منشاء اوليه آن را منطقه‌اى كه شامل بين النهرين و بلوچستان مى‌گردد ذكر نموده‌اند و از آنجا به اروپا و امريكا انتقال يافته است. بنا بگفته هرودوت در ايران كشت مى‌شده است. يونانيان از زمان هومر آن را مى‌شناخته‌اند. بنا بر مندرجات كتاب مقدس، سفر اعداد، باب يازدهم قوم بنى اسرائيل آن را مى‌شناخته‌اند و پس از خروج از رعمسيس مصر به مكانى مى‌رسند كه بعدا تبعيره يعنى"محل مشتعل شدن آتش غضب خداوند"نام گرفت چه قوم بنى اسرائيل با ناسپاسى به حضرت موسى گفتند"كيست كه ما را گوشت بخوراند ماهى را كه در مصر مفت مى‌خورديم و خيار و خربزه و تره و پياز و سير را به ياد مى‌آوريم و الان جان ما خشك شده و چيزى نيست و غير از اين منّ در نظر ما هيچ نمى‌آيد.
و رازى در [كتاب]دفع مضار الاغذيه گويد. . . براى گرم‌مزاجان مناسب نيست مگر آنكه با سركه مصرف نمايند، آن غذا را خوشمزه مى‌كند و زهم گوشت را از بين مى‌برد. اگر آن را ورقه‌ورقه نكرده و نشسته مصرف نمايند به مغز و چشم زيان مى‌رساند براى سرفه و خشكى سينه مفيد است. . . (تت مفردات ابن بيطار جلد  ١ - ٩٧ )
اخوينى در  ١۵  مورد كاربرد پياز را در درمان با نام"بياز"ذكر مى‌نمايد و دو مورد از تخم بياز به منظور افزايش نيروى جنسى استفاده كرده است در باب داء الثعلب [طاسى]گويد بياز را به دو نيمه ببرى و باز بمالى چندانك سرخ شود و گر اين بياز، بياز نرگس بود به بود (هدايه المتعلمين  ١۵٧ ،  ٢٠٩ ، ۵١٠ ، . . .) .
بصل را به لغت رومى قروميديا گويند و قاراماون و به زبان سريانى بصلا گويند و به سندى نيز. . . و محمد زكريا [رازى]گويد. . . آنچه از پياز او را شلار خوانند حدت در او كم بود و ابو ريحان گويد در بلاد ما آنچه از او تيزتر آن را زرنك گويند و در دره خمار پيازى است كه او را سرخ پياز گويند (صيدنه عز ش  ١۵٣  ص  ١١٣ ) .
پیاز در قران کریم و روایات اسلامی:
نام قرآنى: بصل
اشارات و منابع قرآنى:
 ١ -سورۀ بقره آيه  ۶١ 
«وَ إِذْ قُلْتُمْ يٰا مُوسىٰ لَنْ نَصْبِرَ عَلىٰ طَعٰامٍ وٰاحِدٍ فَادْعُ لَنٰا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنٰا مِمّٰا تُنْبِتُ اَلْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهٰا وَ قِثّٰائِهٰا وَ فُومِهٰا وَ عَدَسِهٰا وَ بَصَلِهٰا» .
(وقتى گفتيد اى موسى ما هرگز بر يك خوراك شكيبايى نداريم پس پروردگارت را بخوان تا براى ما از آنچه زمين مى‌روياند از تره (سبزى) و خيار و گندم (يا سير) و عدس و پياز بيرون آورد.
از نظر گياه‌شناسى هم پياز و هم سير متعلق به نژاد Allium هستند. بيش از شصت گونه پياز در عربستان و مصر مى‌رويد. در مصر باستان، مردم خيلى به پياز و سير علاقه داشتند. گفته شده است كه در خلال ساخت هرم بزرگ Cheops (تقريبا  ٣٧٠٠  سال قبل از ميلاد مسيح) ، به كارگرانى كه در آنجا كار مى‌كردند غذاهايى همراه با سير و پياز و تربچه داده مى‌شده كه براى آن  ١۶٠٠  سكه مصرى هزينه مى‌شده است. امروزه ارزش اين سكه‌هاى نقره نزديك به چهل كرور روپيه هندى مى‌شود.
اين مسئله كاملا اهميت سير و پياز را در بين مردمان آن روزگار نشان مى‌دهد. آنها همچنين پياز را مى‌ستودند و به اسم آن سوگند ياد مى‌كردند اما پس از خوردن آن از ورود ايشان به معابد جلوگيرى به عمل مى‌آمد. يك ايدۀ كلى نيز وجود داشته كه دنيا همانند پياز لايه‌لايه است.
عقيدۀ نارواى ديگرى كه رايج بوده اينكه وقتى به شيطان دستور داده شد تا بهشت را ترك كند، هنگامى كه اولين قدمش را از بهشت بيرون گذاشت زير پايش، درست در همان مكان، پياز روئيد و زير گام دومش سير روئيد. در تمدن كهن آسيا و آفريقا، اگرچه خوردن پياز و سير خيلى رايج بوده ولى عادت خوبى فرض نمى‌شده است.
پياز ماده اوليه مهمى در بسيارى از غذاهاست. اگرچه پياز باعث بوى بد دهان هنگام تنفس مى‌شود اما بخاطر ارزش ضدعفونى‌كنندگى‌اش براى همۀ بيمارى‌ها مفيد است و خورده مى‌شود. پياز محرك، پيشاب‌آور و خلط آور است. وقتى‌كه با نمك معمولى تركيب شود، براى جوش‌هاى بدون درد توصيه مى‌شود. عصاره پياز اغلب براى بهبود كسى كه غش مى‌كند به‌كارمى‌رود و اگر اين شخص آن را بو كند به هوش مى‌آيد. همچنين در تشنجات كودكان، سردردها و سكته‌هاى هيستريايى مفيد است. پياز همچنين يك پادزهر براى مسموميت تنباكويى است. براى بهبود گوش‌درد، عصاره گرم پياز را در گوش مى‌چكانند. جوشاندۀ پياز براى كنترل حس گرمازدگى مفيد است. پياز كبابى براى صفرا مفيد است و آن را درمان مى‌كند.
احاديثى در موضوع پياز
 ١ -عبد اللّه محمد جعفى مى‌گويد: حضرت امام صادق (ع) در مورد پياز تأكيد نموده و فرمودند: بوى را خوش مى‌كند و بيمارى بلغم را از بين برده و قدرت جماع را مى‌افزايد. (فروغ كافى، كلينى، ج  ۶ ، كتاب الاطعمه، ص  ٣٧۴ )
 ٢ -عمرو بن شمر بنقل از جابر مى‌گويد: امام صادق (ع) : فرمود: پياز خستگى را از بين مى‌برد و اعصاب را محكم نموده و قدرت پاها را براى راه رفتن مى‌افزايد و آب بدن را زياد كرده و تب را از بين مى‌برد.
(فروع كافى، ج  ۶ ، ص  ٣٧۴ . وسائل ج  ١٧  ص  ١۶٨ )
3-حسن بن على كسلان بنقل از ميسّر بيّاع مى‌گويد: از حضرت امام صادق (ع) شنيدم كه فرمودند: پياز بخوريد كه سه خصلت دارد: ١ -بوى را خوش مى‌كند و لثه را محكم نموده و آب بدن را زياد و قدرت جماع را زياد مى‌كند. (فروع كافى، ج  ۶ ، ص  ٣٧۴  بحار الانوار، ج  ۶۶  ص  ٢۴۶ )
 ۴ -پيامبر اكرم (ص) مى‌فرمايند هنگامى كه وارد سرزمينى شديد از پياز آن بخوريد چرا كه بيمارى وباء را از شما دور مى‌كند. (فروع كافى، ج  ۶ ، ص  ٣٧۴ ) . وافى ج  ٣  و وسائل ج  ١٧  ص  ١۶٩ )

 

 

 

3818 بازدید
رای دادن به این مورد
(1 رای)
منتشر شده در گیاهان دارویی
کد خبر: 258

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

با ما در تماس باشید

 

‪Google+‬‏

حالت های رنگی